Hirudoterapia - historia
Człowiek i malutka pijawka żyją na Ziemi w symbiozie od wielu tysięcy lat. Patrząc w ujęciu czasowym – leczenie pijawkami ma już ponad 2000 letnią udokumentowaną tradycję. Krwioupusty były znane człowiekowi z okresu kamienia łupanego. Terytorialnie leczenie tego typu spotykamy u wszystkich światowych kultur, takich jak Indie, Chiny, Mezopotamia, prekolumbijska Ameryka, starożytny Egipt, Arabia oraz starożytna Grecja i Rzym, a także cała Europa od średniowiecza po renesans wykorzystania pijawek do czasach współczesnych.
Mezopotamia, Aztekowie, Majowie
Historia hirudoterapii łączy się od początku bardzo ściśle z krwioupustami. Flebotomia (puszczanie krwi) była znana jako metoda lecznicza już od starożytności. Wiadomo ze źródeł (choć niestety bardzo niewielu), że metody tej używano w starożytnej Mezopotamii, u Majów i Azteków.
Starożytny Egipt
Kultura Egiptu, młodsza nieco od Babilońskiej przejęła znaczną część jej medycznych tradycji, ale też znacznie ją poszerzyła. Medycyna znana była w Egipcie tylko wybranym W leczeniu często wykorzystywano sztuczne upusty krwi. W starożytnym Egipcie spotykamy najstarsze malowidło przedstawiające leczenie pijawkami. Pochodzi ono z grobu pisarza Userhata z lat 1567- 1308 p.n.e.
Indie
W starożytnych Indiach rozwinął się prawdopodobnie najstarszy na świecie system leczniczy Ayurveda. Mówi się nawet o jego ok. 7000 –letniej tradycji. Ayurveda stała się matką medycyny, gdyż z niej czerpała tradycyjna medycyna chińska, arabska, grecka i rzymska. Starożytna Ayurveda zalecała laki ziołowe i mineralne, masaże, ćwiczenia fizyczne i oddechowe- yogę, techniki oczyszczające i całą masę różnych zabiegów, w tym przystawianie pijawek. Opisy leczenia pijawkami zawierają traktaty medyczne – „ĆarakaSamhita” (traktat z 500 zasadami leczniczymi ) - napisany przez RysziĆaraka oraz „SuśrutaSamhita” napisana przez RysziSuśruta.
Chiny
Tradycyjna medycyna chińska ma prawdopodobnie ok. 3000 lat. Podstawą teoretyczną była filozofia taoizmu, najpełniej sformułowana prze Lao- Tsy w „Tao-te-king”, traktacie filozoficzno- politycznym. Praktyczne aspekty podał w swoich dziełach Żółty Cesarz i inni mędrcy. Tradycyjne medycyna chińska wykształciła bardzo zaawansowane techniki zarówno diagnozy / z pulsu, wyglądu twarzy i języka/ jak i terapii / akupunktura, akupresura, ziołolecznictwo, masaże, ćwiczenia fizyczne i oddechowe- QiQong, moxsoterapię/ Z zachowanych źródeł wiemy, że dość popularne były w Chinach, metody leczenia wykorzystujące pijawki.
Starożytna Grecja
Początki tej kolebki kultury europejskiej giną w mrokach magii i wiary w wiele bóstw. W tym czasie stosowano już krwioupusty, stosował je sam Hipokrates, choć nie nadawał im szczególnego znaczenia. Pierwsze znane doniesienia o leczeniu pijawkami pochodzą z II w p.n.e. od Nicandera z Kolofonu- lekarza, poety i gramatyka. W swoich dziełach zawarł opisy leczenia, w tym i pijawkami („Theriaca” i „Alexipharmaca”). Pijawki miały „uwolnić ciało od zastojów krwi i soków”. Ok. I w p.n.e. o pijawkach wspomina Asklepiades Themision z Laodokii. Stosował je np. w leczeniu bólów głowy. Medycyna znacznie rozwinęła się w założonej przez Aleksandra Wielkiego Aleksandrii – ok. II w p.n.e. Był to prężny ośrodek naukowy, w którym znajdowała się znakomita biblioteka oraz gdzie uprawiano z powodzeniem nauki medyczne. Jedną ze stosowanych metod była hirudoterapia. Działali tam tacy wybitni lekarze jak Herofilos, ErasistratosThemisson – wszyscy zalecali przystawianie pijawek dla usunięcia z organizmu